Commissiedebat: Gewasbeschermingsmiddelen en Startnotitie Fries Woonplan
Tijdens het commissiedebat van 13 mei stonden twee onderwerpen centraal: het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en de Startnotitie Fries Woonplan. Het thema gewasbeschermingsmiddelen maakte veel los. Wat werd hier precies besproken?
Handhavingsverzoek door Meten=Weten
De organisatie Meten=Weten diende op 1 mei 2025 een handhavingsverzoek in. Dit verzoek vraagt de overheid om op te treden tegen een mogelijke overtreding van wet- en regelgeving.
Uit onderzoek van Meten=Weten blijkt dat gewasbeschermingsmiddelen die gebruikt worden op vier kilometer afstand van een Natura-2000 gebied, terecht kunnen komen in deze gebieden en schade kunnen veroorzaken. De Raad van State heeft eerder bepaald dat een activiteit niet mag plaatsvinden wanneer niet kan worden uitgesloten dat deze schade veroorzaakt aan Natura 2000.
De wet wordt dus overtreden en de provincie moet dus gehoor geven aan het handhavingsverzoek.
Beoordeling door de provincie
De provincie is verplicht te reageren op een handhavingsverzoek. Na onderzoek concludeerde het college dat het verzoek juridisch gegrond is voor 38 percelen. Op deze percelen:
- Worden gewasbeschermingsmiddelen gebruikt;
- Liggen de percelen binnen vier kilometer van een Natura 2000-gebied;
- Kan niet worden uitgesloten dat middelen die worden gebruikt terechtkomen op Natura 2000-gebieden.
Op basis van de uitspraak van de Raad van State moet de provincie handhavend optreden; hierin bestaat geen beleidsvrijheid.
Er zijn twee mogelijke stappen:
- Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen direct verbieden;
- Een waarschuwing geven met een aankondiging van een toekomstig verbod.
Het college kiest voor de waarschuwingsroute.
Vervolgstappen
Eigenaren van de 38 percelen krijgen één jaar de tijd om aan te tonen dat hun middelen geen negatief effect hebben op Natura 2000-gebieden. Lukt dat niet, dan moeten zij het gebruik beëindigen. Daarnaast werkt de provincie samen met vijf andere provincies en het Centrum voor Landbouw en Milieu aan maatregelen die boeren kunnen toepassen om wel aan de regels te voldoen. Deze gezamenlijke aanpak is noodzakelijk, omdat individuele boeren nauwelijks zelfstandig kunnen aantonen dat hun middelen geen schade veroorzaken.
Een complexe afweging
De situatie is ingewikkeld. Gewasbeschermingsmiddelen zijn voor boeren nodig om oogsten te beschermen; zonder deze middelen kunnen opbrengsten deels of geheel mislukken, met grote economische gevolgen.
Tegelijkertijd rust op iedereen de verantwoordelijkheid om zorg te dragen voor de schepping. Veel boeren nemen die verantwoordelijkheid erg serieus. Ze werken mee aan alternatieven, zoals biologische middelen die minder schadelijk zijn en nemen maatregelen om te voorkomen dat de middelen zich verder verspreiden dan nodig is. De ontwikkeling hiervan kost tijd.
De ChristenUnie waardeert dat er wordt gewerkt aan lange termijn oplossingen in samenwerking met de sector, zodat zowel landbouw als natuur toekomstbestendig blijven.
Startnotitie Fries Woonplan
Naast dit onderwerp werd de Startnotitie Fries Woonplan besproken. Door het aanhoudende woningtekort is een duidelijke visie noodzakelijk. De startnotitie vormt het kader voor het uiteindelijke woonplan.
De ChristenUnie is positief over de uitgesproken ambitie, maar benadrukt dat snelheid niet ten koste mag gaan van kwaliteit. Te haastige besluitvorming kan op termijn nieuwe problemen veroorzaken. De uitdaging ligt in het vinden van een balans: voortvarend handelen en zorgvuldig plannen.
Wij zullen erop toezien dat deze balans in het definitieve plan wordt geborgd.
