Bijeenkomst Fries woonplan
Namens de ChristenUnie Fryslân waren Petra Ellens en Douwe van Oosten op 14 januari 2026 aanwezig bij een bijeenkomst over het Friese Woonplan. Tijdens deze sessie gaf gedeputeerde Abel Kooistra een toelichting op de woonafspraken in Fryslân, met aandacht voor de regionale Woondeals, ruimtelijke uitgangspunten en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting.
Daarna werd een presentatie gegeven over het woningbehoefteonderzoek van de provincie Fryslân. Onderwerpen waren de huidige stand van de woningmarkt, de kwantitatieve en kwalitatieve opgave en de scenario’s voor de toekomst van de Friese woningmarkt.
Volgens de herijkte regionale woondeals, die in juli 2025 zijn ondertekend door gemeenten en provincie, moeten er in de periode tot en met 2030 in totaal circa 22.406 woningen worden gerealiseerd in Fryslân. Dit is een uitbreiding ten opzichte van de eerdere afspraken uit 2023, waarin nog werd uitgegaan van ongeveer 17.500 woningen.
Tijdens de presentatie werd gemeld dat tot begin 2026 al ongeveer 10.000 woningen zijn gebouwd, waarmee de helft van de woonopgave richting 2030 een eerste invulling krijgt. De aanpak onderscheidt zes woondealregio’s in Fryslân, waarin samen met gemeenten, corporaties en marktpartijen wordt gewerkt aan realisatie van woonruimte.
Belangrijke uitgangspunten zijn onder meer:
- In 2030 circa 30 % sociale huurwoningen en 70 % betaalbare woningen, aansluitend op wat in de woondeals is afgesproken.
- Inbreiding krijgt prioriteit boven uitbreiding, gezien de schaarse ruimte en het belang van leefbare dorpen en steden.
- Demografische veranderingen, zoals dubbele ontgroening (minder geboortes, meer ouderen), spelen een grote rol in de behoefte aan verschillende typen woningen. De woningbehoefte tot 2050 wordt geschat tussen circa 33.000 en 37.500 woningen als rekening wordt gehouden met bevolkingsgroei door instroom.
De bijeenkomst leverde ook een aantal conclusies op met betrekking tot het Fries volkshuisvestingsprogramma:
- Fryslân is te beschouwen als één woningmarktregio, waarin samenhang in beleid en uitvoering belangrijk is.
- De woningbouwopgave vraagt zowel nieuwbouw als transformatie/verbouw.
- De woningbehoefte sluit goed aan bij de afspraken uit de woondealafspraken, inclusief de doelen voor betaalbaarheid en sociale huur.
- Er is behoefte aan toegankelijke woningen, waaronder ook appartementen voor diverse doelgroepen.
- In zowel stedelijke als landelijke kernen kan de bestaande voorraad beter worden benut.
- Ambities rond het Fries Stedelijk Netwerk (FSN) hebben invloed op de samenhang en infrastructuur van de woningmarkt in de provincie.
- Er zijn signalen van minder doorstroming: meer vraag naar grondgebonden woningen en minder beweging in de bestaande woningmarkt.
De ChristenUnie benadrukt dat wonen een van de grote opgaven van de komende jaren blijft en dat het essentieel is om in samenwerking met gemeenten, woningcorporaties, marktpartijen en inwoners stappen te zetten die zowel kwantitatief als kwalitatief aansluiten bij wat Fryslân nodig heeft.
